قبرس در ميان کشورهايي که ايرانيان در آن پناه ميجويند، رتبه چهارم را دارد. هزاران ايراني در قبرس تقاضاي پناهندگي کردهاند که برخي از آنان ماهها بلاتکليف در بازداشتگاه بسر ميبرند. قبرس، يونان و ترکيه براي اکثر پناهجويان ايراني به هنگام فرار يا خروجشان از ايران مقصد نهائي نبودهاند، بلکه بيشتر به مثابه کشورهاي ترانزيت محسوب ميشدهاند. با وجود اين، بسياري از ايرانيان پس از ورود به اين کشورها درخواست پناهندگي ميدهند.
ابوالفضل عبدي، يکي از فعالان مدني در عرصه امور پناهندگان در قبرس، در گفتگو با دويچهوله ميگويد، در طول سالهاي اخير حقوق پناهجويان ايراني مقيم قبرس ناديده گرفته شده و ايرانيان از ترس اخراج شدن از اين كشور مجبور به انجام مشاغل طاقتفرسائي بودهاند.
بيپناهي و بيگاري پناهجويان ايراني در قبرس
ابوالفضل عبدي دربارهي وضعيت پناهجويان ايراني در قبرس چنين ميگويد: “وضعيت طوري است که پناهجويان مجبور ميشوند کارهاي غيرقانوني انجام دهند. از سوي ديگر، قبرس از نظر بيکاري کمترين درصد را دراتحاديهي اروپا دارد و امکان اشتغال غيرقانوني نيز در اين کشور فراهم است. اگر مامورين دولتي متوجهي کار غيرقانوني پناهجويان شوند، هم براي پناهجويان و هم براي کارفرمايان مشکل فراهم ميشود. ولي چون نياز به کارگر هست، کسي اشکالتراشي نميکند و پناهجويان هم اموراتشان را از اين طريق ميگذرانند.”
استرداد پناهجويان ايراني
ابوالفضل عبدي که چند سالي است مقيم قبرس است و با مسائل و مشکلات پناهجويان آشناست، در ادامهي صحبتهايش با دويچه وله ميگويد: “قبرس يک کشور اروپائي است، ولي هرگز آن استانداردهاي لازم به لحاظ قانوني و تسهيلاتي را که براي يک انسان پناهجو در اکثر کشورهاي اروپائي هست، ندارد. در اينجا پناهجويان از حقوق ابتدائي هم برخوردار نيستند و حتي پناهندگان پذيرفته شده هم شهروندان درجهي دوم قبرس به حساب ميآيند.”
ابوالفضل عبدي دربارهي خطر استرداد پناهجويان ايراني در قبرس نيز هشدار ميدهد و تصديق ميکند که تابحال بارها پناهجويان بازگردانده شدهاند.او به اين هم اشاره ميکند که اين مسئله اعتراض ايرانيان مقيم قبرس را برانگيخته، بارها باعث اعتصاب پناهجويان شده و حتي عدهاي از پناهجويان تهديد به خودسوزي کردهاند.
پناهجويان سرنوشت تلخ خود را شرح ميدهند
غلامرضا تبريزي که ۵۱ سال دارد، يکي از پناهجويان ايراني است که حدود ۳ سال در “کمپ پناهندگي” زندگي کرده وپس از آن به يکي از بازداشتگاههاي نيکوزيا انتقال يافته است. وي درگفتگو با دويچهوله اطلاع ميدهد که در طول ۹ ماهي که در بازداشتگاه بسرميبرد، تابحال دوبار اعتصاب کرده است.
دوستان تبريزي به دويچه وله اطلاع دادند که او ” دو يا سه بار از حال رفته و ماموران متوجه شده و او را با آمبولانس به بيمارستان بردهاند و آنگاه او دوباره به سلول خود بازگردانده شده است.”
اکبر راستگو يکي ديگر از پناهجويان ايراني است که در بازداشتگاه “بلوک۱۰” در نزديکي “زندان بزرگ” در پايتخت قبرس بسر ميبرد. وي نيز براي دويچه وله از محکوميت زندان و انتقال به بازداشتگاه پناهندگان ميگويد. راستگو پس از دستگيري در فرودگاه در دادگاه محاکمه و به يکماه حبس محکوم ميشود. پس از يک ماه که وي اعلام پناهندگي ميکند، به بازداشتگاهي در نزديکي همان زندان انتقال مييابد. وي اخيرا و پس از ۷ ماه بلاتکليفي در اين بازداشتگاه، آزاد شده است.
مامورين بازداشتگاه اذيت ميکنند
اکبر راستگو از بدرفتاري مامورين قبرسي سخن ميگويد که “در شرايط غير انساني و ناعادلانه پناهجويان را به کشورشان برميگردانند”. وي ميافزايد: “ما کساني را با چشم خود ديديم که به آنها آمپول زده بودند و پناهجو فقط ميتوانست راه برود. او را يکراست به فرودگاه ميبردند و در هواپيما مينشانند.”
قبرس بنظر راستگو، عليرغم اينکه در اتحاديهي اروپا واقع شده، قوانين اين اتحاديه را رعايت نميکند. پناهجويان شکايت دارند که به لحاظ بهداشتي و مسکن نيز در وضعيت بدي قرار دارند. آقاي راستگو جريان روزانهي بازداشتگاه را نيز چنين شرح ميدهد: “ما در بازداشتگاه روزي حدود يکساعت هواخوري داريم. برخي از روزها مامورين به ما فقط نيم ساعت اجازه هواخوري ميدهند. غداي ما لوبياست و مامورين ميگويند، وقتي شما به اندازهي يک استخر لوبيا خورده باشيد از اينجا بيرون خواهيد رفت.”
راستگو همچنين ميگويد: “من به دليل موقعيت امنيتي و فعال بودن مامورين اطلاعاتي ايران در ترکيه به قبرس که عضو اتحاديه اروپاست پناهنده شدم”.
يک پناهجوي قديمي از سرنوشت خود ميگويد
در ميان پناهجويان ايراني در قبرس، آقاي قاسم نفکري با وجود بيش از ۱۰ سال پناهجوئي هنوز هم بلاتکليف است.
نفکري در مورد وضعيت کنوني خود ميگويد: “ما اجازهي کار يا تحصيل نداشتيم. يک روز کار ميکرديم و يک روز ديگر کار نميکرديم و به همين نحو زندگي خود را ميگذرانديم.” قاسم نفکري هنوز هم در بازداشتگاه بلوک ۱۰ محبوس است.
پناهجويان پس از دورهي اعتراضهاي “جنبش سبز”
آقاي مرتضي بديعيپور که ايران را بعد از وقايع “جنبش سبز” ترک کرده، در بازداشتگاه بلوک ۱۰ متعلق به وزارت کشور قبرس، واقع در نيکوزيا نگاهداري ميشد. وي که ۲۱ سال دارد به دويچه وله ميگويد، در بازداشتگاه مرکزي ۱۸ نفر پناهجوي ايراني هستند. کساني هستند که بيشتر از ۱۳ سال اقامت در قبرس بدليل پاسخ منفي به درخواست پناهندگيشان و حضور غيرقانوني به بازداشتگاه انتقال يافتهاند.
اعتراض پناهجويان به حضور سفير
بنابه گفتهي پناهجويان ايراني در مصاحبه با دويچهوله، سفير ايران در قبرس «براي رسيدگي به امور کنسولي ايرانيان» به بلوک ۱۰مراجعه کرده، اما اين اقدام او با مخالفت پناهجويان مواجه شده است. پناهجويان با نوشتن نامهاي به اين ملاقات اعتراض کردهاند.
در پي آن سفير نيز با نوشتن نامهاي براي پناهجويان آنجا را ترک کرده است. بنابه گفتهي اين پناهجويان، سفير ايران در قبرس در نامهي خود تاکيد کرده است که «مقامات قبرسي دربارهي وضعيت پناهجويان ايراني مذاکره کردهاند و ميکنند». اين مسئله بقول اين پناهندگان موجب نگراني آنان شده است.
آرزوهاي برباد رفته پناهجويان
ابوالفضل عبدي، که تجربه ۶ سال اقامت در قبرس را دارد و به امور پناهندگان اين کشور آگاه است، به دويچه وله ميگويد: “جمعيت قبرس حدود ۷۵۰ هزار نفر است که بيش از ۱۵۰ هزار نفر آنان به عنوان پناهجو، دانشجو يا کارگر خارجي زندگي ميکنند. حدود ۶ هزار ايراني نيز هستند که بيش از ۹۰ درصد آنها اعلام پناهجويي کردهاند”.
پناهجويان ايراني در قبرس که با دويچه وله صحبت کردند، گفتند که به دليل فشار وسرکوب سياسي در ايران مجبور به ترک وطن خود شدهاند.
سرنوشت آنان پس از پناهجويي در آن بخش از جزيرهي قبرس که از سال ۲۰۰۴ به عضويت اتحاديهي اروپا درآمده، حکايت از مشقتي دارد که آنان در راه تلاش خود براي زندگي در کشوري با قانون، امنيت و زندگياي بهتر متحمل ميشوند.
منبع: سايت راريو دويچه وله
طاهر شيرمحمدي
تحريريه: کيواندخت قهاري