تصميمات اتحاديه اروپا در مورد پناهندگان

مقابله با سياست واحد اتحاديه اروپا، با كدام نيرو و كدام چشم انداز

 

ميزگردي با حضور فرشاد حسيني و مينا احدي

 

همبستگى هفتگى: پارلمان اروپا روز سه شنبه ٢٧ سپتامبر طرح پيشنهادى تنظيم حداقل استانداردها براي پناهجويان در سراسر اروپا را تصويب كرد. تنظيم سياست واحد در قبال پناهندگان مدتهاست كه از سوي اتحاديه اروپا مطرح شده و بارها در اين مورد بحث و تصميم گيري شده است·

در مورد آخرين تصميمات و تاثير آنها در زندگي پناهجويان با تشكيل ميزگردي ، از مسولين فدراسيون سوال ميكنيم· اين تصميمات شامل چه چيزهايي هستند، تاثيرات آنها چيست و در قبال اين سياستها چه موضعي بايد گرفت و مهمتر چه اقداماتي را بايد در دستور گذاشت·

 

از فرشاد حسيني شروع ميكنيم : اولين سوال اينست كه به طور مشخص  مباحثات و مصوبات جديد پارلمان اروپا در روز سه شنبه ٢٧ سپتامبر چه بودند؟ و چه پروسه ايي را در اين روز طي كردند؟

 

فرشاد حسينى: بحث پارلمان اروپا اساسا حول يكسان سازي و هماهنگ سازى سيات هاى پناهندگى در كشورهاى اتحاديه روپا بود. اين بحث البته بحث جديدي نيست قدمت بيشتري دارد و شامل يك پلاتفرم و برنامه مفصل است كه سلانه بخش هايى از آن به تصويب ميرسد. مثلا پارسال تعريف از پناهنده و دست يابى به يك تعريف مشترك از اين كه پناهنده كيست به تصويب رسيد همراه با كنترل انگشت نگارى پناهجويان در ٢٥ كشور اروپايي. يعني اين كه اين دولت ها جازه داشته باشند كه اثر انگشت پناهجويان را در اتحاديه اروپا چك و كنترل كنند. اينها توافقات و مصوبات پارسال بودند.

اما امسال بيشتر بحث حول ليست كشورهاى امن و پروسه هاى تصميم گيرى و فرجام خواهى پناهندگى، و بالاخره بازداشت پناهجويان در مراكز معرفي پناهجويان بود. بحث بين جناحين موافق و مخالف بحث بسيار داغى بود.  بطوريكه در كل پروسه بحث و تصويب اين لايحه بيش از ١٠٠ اصلاحيه به اين طرح وارد شد. در نهايت اين لايحه با تفاوت اندگى از راي به تصويب رسيد يعني در واقع ٣٠٥ راي موافق در قبال ٣٠٢ راي مخالف و ٣٣ راي ممتنع. در مورد ليست كشورهاي امن سوم قرار بود كه اتحادين ليستى را به عنوان ليست كشورهاي سوم امن معرفي كرده و اعلام كنند هر كس از اين كشورها فرار كند و درخواست پناهندگى دهد درخواستش را اصلا مورد بررسي و پذيرش قرار نداده و بلافاصله او را به آن كشور ديپورت كنند. مخالفين اين بحث معتقد بودند كه اين منصفانه و عادلانه نيست. بايد اجازه داد كه به آنها و ماجراهايشان گوش دهيم و اگر مطابق استناداردهاي پناهندگي  نبود آنها را بازگردانيم. بهر حال در نهايت تصويب شد كه كل اتحاديه اروپا يك ليست از كشورهاى امن سوم داشته باشد و اگر كسانى كه از آن كشور فرارا ميكنند دلايل قابل قبولى ارائه كنند ميتوانند پناهنده محسوب بشوند.

موضوع ديگرى كه مورد بحث و تصويب قرار گرفت موضوع وضعيت پناهجويان در بدو ورود و در مراكز پذيرش پناهجويان بود. در طرح پيشنهادى خواهان ايجاد مراكز بسته بصورت بازداشت براي پناهجويانى كه وارد اروپا شده بودند بود، اين طرح با مخالفت نمايندگان مواجه شده اصلاحيه بعدي در اين زمين خواهان محدوديت زمان بازداشت به حداكثر ٦ ماه بود. در مجموع اين طرح با ٣٣٧ راي مخالف در مقابل ٣٣٣ راي موافق به تصويب نرسيد.  اكثريت اين توافق را داشتند كه بازداشت پناهجويان تنها در مواردى كه لازم باشد آنهم بطور قانوني انجام پذيرد. و در آن زمان هم بايد اين بازداشتگاهها از زندان هاى عمومى مجزا باشند.

موضوع آخر در رابطه با پروسه هاي پناهندگي ، استانداردها و ضوابط پناهندگى و حق فرجام خواهى بود. باز در اين مورد طرح اوليه تاكيد بر اين داشت كه پروسه هاى پناهندگى با سرعت و موانع حقوقى كمترى انجام پذيرد. اين موضوع اعضاي پارلمان را وارد بحث در جزئيات كرد. و در نهايت به اين طرح هم عقب نشينى هايي تحميل شد. آنچه به تصويب رسيد اعلام ميكند كه حقوق كامل پناهندگان در تمام مراحل پروسه پناهندگى بايد بطور كامل مورد احترام قرار گيرد. پناهندگان بايد حق فرجام خواهى داشته باشند و اجازه داشته باشند تا انتهاي ان پروسه فرجام خواهى در آن كشور و در تپت حمايت دولت قرار داشته باشند. همچنين حقوق كودكان زير ١٨ سال حتي اگر ازدواج كرده باشند بايد در اولويت قرار بگيرد.

 

 در واقع طرح تصويب شده مهر اعتراضات جنبش دفاع از حقوق پناهندگان و فشار اين جنبش را در درون سالن پارلمان همواره بر خود داشت و همين فشار بيروني جنبش دفاع از پناهندگان بود كه در قالب اختلافات و بحث هاى تند اعضاي پارلمان روي بند به بند و ماده به ماده اين لايحه، بروز پيدا ميكرد. در هرحال طرح تصويبي نسبت به طرح اوليه كه تقديم شده بود عقب نشينى هاي مهمي داشت.

 

 

همبستگى هفتگى: مينا احدي، شما سير تحولاتى كه اتحاديه اروپا در خصوص تعرض به حق پناهندگى تا كنون طي كرده را چگونه مي بينيد؟·

مينا احدي: واقعيت اينست كه در دنياي بعد از جنگ سرد، سياست دولتهاي غربي در مورد پذيرش پناهندگي از اساس تغيير كرده و همه اين دولتها از خط زدن روي حق پناهندگي و به تدريج  لغو حق فرار و حق پناهندگي حرف ميزنند· دوراني كه با احترام و تكريم، فراريان از " شرق" و از شوروي سابق و دولتهاي وابسته را به عنوان پناهنده پذيرفته و در مورد ظلم و ستم بر آنها افشاگري كرده و از اين طريق قصد اثبات حقانيت غرب را داشتند، به سر آمده است· اكنون در دنياي پس از جنگ سرد، همه هم و غم اينها اينست كه اين " معضل " را از سرشان باز كنند·

اتحاديه اروپا، بعنوان يك هدف فرار مردم و جايي كه ميتوان در آنجا زندگي نويي را آغاز كرد، همواره مورد توجه پناهجويان بوده است· اينكه رسيدن به اروپا خود احتياج به ملزوماتي دارد و اينكه در عمل تعداد بسيار محدودي ميتوانند خود را به اروپا برسانند، در اين واقعيت كه اروپا براي بسياري اتراكتيو است، تغييري نميدهد·

دولتهاي اروپايي سعي كرده اند كه ، هر يك به تنهايي سياستهاي سخت گيرانه تري، در قبال پناهجويان در پيش گرفته و به عناوين مختلف مانع آمدن و يا پذيرش پناهندگان شوند· همين سياستها باعث شده كه ميزان پناهندگاني كه در مثلا در يكسال اخير وارد اروپا شده اند، بشدت افت كند·

با وجود همه اين سياستهاي سخت گيرانه، باز هم دولتهاي غربي سعي دارند، با در پيش گرفتن سياستهاي متحدانه عملا كمك كنند تا كسي وارد اروپا نشود و كمترين تعداد پناهجويان پذيرفته شوند·

اتحاديه اروپا در طول چندين سال اخير با پيشنهادات متعدد و جلسات مكرر، كوشيده است كه سياستهاي ضد پناهندگي خود را رسميت داده و به يك توافق عمومي در بين اعضا دست يابد·

دوراني صحبت از ساختن چندين مركز نگهداري پناهندگي در شمال افريقا كردند كه بعد از اعتراضات فراوان ، باز هم در جلسه اي در اواخر ماه سپتامبر سال ٢٠٠۵ به توافق نرسيدند و عملا اين طرح معلق اعلام شد·

اما در يكسال اخير در مورد تعريف از پناهنده و حق پناهندگي توافقاتي كرده و دستور العمل ضوابط مشترك پناهندگي را تصويب كردند·

همه هدف اينها از اين سياست اينست كه به پروسه بررسي پناهندگي سرعت بخشند و در ٩٩ درصد  موارد با دادن پاسخ منفي فوري زمينه اخراج پناهجو را فراهم كنند· در عين حال با سيستم دفاعي و مرزباني مشترك و همچنين ساختن دژ محكمي در اطراف خود عملا مانع ورود پناهنده به اين كشورها شده و كاري كنند كه با پخش اخبار رفتارهاي ضد انساني و ضد پناهندگي ، اتراكتيو بودن اروپا كاملا زير سوال برود، كه تا حدود زيادي هم موفق بوده اند·

همبستگى هفتگى: فرشاد حسيني، شما كمي در مورد تاثيرات عملي اين مصوبات در فرار و پناهندگي و زندگى پناهجويان و همچنين چگونگي مقابله با اين اوضاع صحبت كنيد·

 

فرشاد حسينى: ببينيد اين يك تلاش وسيع و سازمان يافته جمعى از دولت ها براي محدود كردن و پاره كردن حق پناهندگى در مقياس يك قاره است. تلاش براى همسان سازي و يك دست كردن اين محدوديت ها. هدف از دست يابى به يك سيستم واحد و مشترك پناهندگى در اروپا اساسا مقابله با موج فرار كسانى كه از جنگ، استبداد اسام سياسي و بي حقوقى ميگريزند ميباشد. قطعا سرنوشت حق پناهندگى به سادگى در سالن هاى اجلاس سران اروپا تعيين نميشود و همانطور كه در جواب سوال اول هم گفتم جنبش هاى اعتراضى بطور مسلم در اين تصميم گيريها دخيل بوده و مهر خود را ميكوبند. در مجموع اتخاذ ضوابط مشترك پناهندگى در واقع درست كردن ديوارها و حصارهاى بلند دور اين قاره  است.

نكته ديگر در بررسى جنبه هاى عملى اجراي اين ضوابط مشترك اين است كه اگر بطور مثال امروز به آمار ميزان پذيرش پناهنده در اروپا نگاه كنيد آمار متفاوتى را ميبيند در كشورى ميزان پذيرش بالاست و در كشور همسايه ميزان پذيرش پناهجويان از همان كشور پايين تر است. گاه اين تفاوت ها به نحو چشمگيري متفاوت است. همين امر پناهجويان را وادار ميسازد تا چنانچه درخواست شان در يك كشور اروپايي رد شد به كشور ديگرى پناه بياورند. و همان فرد با همان كيس در كشور ديگر اروپايي بعنوان پناهنده پذيرفته ميشود. اين امكان ديگر از پناهنده گرفته ميشود. همچنين در موارد بسيارى حق پناهنده در يك پروسه هاى طولانى تر و متفاوت تري برسميت شناخته ميشود. پناهجوايي كه توسط اداره مهاجرت فلان كشور رد ميشود پس از انتقال پرونده اش به نهادها و مراجع مستقل بالاتر  در نهايت پذيرفته ميشود. و اين به وفور ديده ميشود و خود نشان از يك بيماري يا اپيدمى عمومى انكار كردن در كل سيستم اجرايي تصميم گيري در خصوص پناهندگان است. بسيارى از پناهجويان در چندين مرحله فرجام خواهى روشن ميشود كه شايسته پناهندگي بودند. اكنون پس از رد اولين و تنها فرجام خواهى پناهنده را ديپورت ميكنند. اين سيستم هرچند هم كه در كليات و در تعاريف و قوانين شان تعريف جامعى از پناهنده دهند، در پروسه عملى بشدت تمايل به رد كردن همگانى درخواست هاى پناهندگى دارند. كلا ضريب اطمينان حاصل از سلامت رسيدگى ها به پرونده هاي پناهجويان و منصفانه بودن و عادلانه بودن آن بسيار پايين است و مكانيسمهاى ديگري كه ميتواند اين امكان را بوجود آورد كه حق پناهنده ضايع نشود عملا ديگر از بين رفته و كور ميشود.

راه مقابله با اين سياست همانى است كه ما هميشه در تبليغات مان ميگوئيم. متحد شدن، متشكل شدن و دست زدن به يك مبارزه اجتماعى سراسرى و اين بار در مقياس اروپايي. نبايد رد يا تصويب چنين قوانينى كسى را غمگين يا خوشحال كند. سرنوشت واقعى و عملى اين سياست ها و قوانين در خيابانها و با نيروي من و شما و ديگران تعيين ميشود. اين تجربه يك دهه و نيم از كار و مبارزه متشكل ما در فدراسيون بوده. مبارزه متشكل و سراسرى اجتماعي به سادگي ميتواند مصوبات پارلمان و شوراي وزيران را به كاغذهاي سرد و بى اجرا تبديل كند. و اگر نجنبيم و اگر سرنوشت خودمان را به دست آنها و سياست هاى ضد انسانى شان بسپاريم و اگر متحد و متشكل نشويم آنوقت اين قوانين است كه روزگار را بر ما سياه ميكند. 

 

همبستگى هفتگى: سياست فدراسيون در خطوط كلي در قبال اين مسئله چيست·

 

مينا احدي : سياست ما مبتني بر تحليل و ارزيابي عمومي ما است· بنظر ما همانگونه كه در آخرين كنفرانس  فدراسيون به تفصيل در آن مورد حرف زديم، تغييراتي در مسله پناهندگي ايجاد شده است·

علاوه بر سياست عمومي حذف حق پناهندگي و خط زدن اين حق بشري و انساني، يعني حق فرار از دست مرگ و فقر و شكنجه و اعدام و ···· يك تغيير مهم ديگر اينست كه دولتهاي پناهنده پذير در مواردي خود پناهنده ساز هستند· نمونه بارز آن اوضاع در عراق و يا افغانستان است· با حمله و بمباران و قتل عام مردم و با تعريف شهروندان به عنوان افراد وابسته به يك مذهب و يا مليت، با باز كردن بيشتر دست جريانات اسلامي و نيروهاي سياه اسلامي،  و با تحميل سناريو سياه عملا زندگي مردم را به يك جهنم واقعي تبديل كرده و زمينه فرار را فراهم كرده اند و از سوي ديگر ميگويند اين عين دمكراسي است، مردم درعراق مسلمان هستند و همين حكومت دست ساز و مرتجع هم از سرشان زيادي است و غيره و غيره، اين دولتها فراريان از عراق را به عنوان پناهنده به رسميت نمي شناسند·

يك جنبه ديگر سياست دولتهاي پناهنده پذير، ساختن اردوگاههايي در نزديك كشورهاي مزبور است· يعني در عراق و يا افغانستان در نزديك مرز و يا در كردستان عراق، مراكزي را ساخته و پناهندگان را به آنجا منتقل ميكنند، و شرايط در اين مراكز چنان وحشتناك است كه پناهجو را مجبور ميكند، يا به زندگي قبلي خود برگردد و يا بسياري از ترس اسير شدن در اين مراكز اصلا به فكر فرار نيفتد و بماند و بسازد و بسوزد·

در يك نگاه كلي، موقعيت پناهنده در كشورهاي مختلف ، بسيار دردناك و وخيم است و سياست دولتهاي اروپايي بطرف اتحاد و هماهنگي بيشتر پيش ميرود·

اما تا همين امروز اگر سياست جمع كردن پناهنده در شمال افريقا با مخالفت و در نهايت بن بست روبرو ميشود، بدليل وجود يك جنبش اعتراضي بر عليه سياستهاي ضد انساني اينهاست·

سياست فدراسيون دامن زدن به اين جنبش ها و در عين حال تلاش براي متحد كردن و در نهايت دامن زدن به اﺌتلافهاي بزرك و در سطح اروپا در قبال اين معضل مهم است·

اگر دولتهاي اروپايي بهر قيمت ميكوشند، سياست واحدي را در پيش بگيرند، ما هم بايد بكوشيم بيشترين نيرو و بيشترين توجه ها را به اين معضل مهم جلب كنيم·

 

همبستگى هفتگى: از فرشاد حسيني مي پرسيم، چگونه ميتوان بيشترين نيرو را جلب و جمع كرد؟

 

فرشاد حسينى: اين نيرو في الحال و حى و حاضر وجود دارد. معترض است. حق را به ما ميدهند. حاضرند كار كنند فعاليت كنند مبارزه كنند. اما اين نيرو پراكنده است. اگرچه در بسيارى از كشورها در قالب تشكل هاى محلي خود را متشكل كرده و فعاليت هايى انجام ميدهد. اما تمام اين فعاليت ها در يك نهر و ظرف واحد مبارزه ريخته نميشود. بنابراين به جرقه هايي در تاريكي شب و حباب هايي  تبديل ميشوند كه ظهور ميكنند و بعد فرو ميكشند. اما اين پتانسيل اين نيروى بالقوه در سطح جامعه در تمامى كشورهاي اروپايي وجود دارد. ببينيد جامعه اروپا جامعه پيشرو مترقى و آگاهي است. جامعه معترضى است به سياست ها و قوانين ضدانسانى كه دولت ها اعمال ميكنند. به نظر من شناخت و سنجش جامعه  با ترازوى  آرايي كه در نهايت به قدرت گيرى نيروهاي راست  ميشود كاملا شناخت غلطى است. جامعه راي نيست. نياز و ميل و اشتهاى جامعه همان نياز و اشتهاي احزاب راست حاكم نيستند. نيرويي كه همواره تضمين كننده دفاع از حرمت و ارزش و حقوق انسانى در تمام كلياتش است نيروي اجتعاعي حاضر در خيابانهاست. ما اين نيرو را در كنارمان داريم. ما چپ جامعه كه طيف وسيعي را شامل ميشود در كنار جنبش مان داريم. قدرت و تاثير اين نيرو را در خيلي از كشورهاي اروپايي و در دفاع از جنبش پناهندگى ديده ايم. در سوئد، هلند، آلمان، انگلستان، و غيره اين نيرو و قدرت و اعتبارش را ديده و تجربه كرديم. اين حلقه اى است كه ما بايد با تمام قوا سراغش بريم. باياد برايش طرح و نقشه وبرنامه بريزيم و بريم كه اين طيف وسيع انسان هاى آزاديخواه و راديكال اين جوامع را به جنبش خودمان الحاق كنيم.

 

همبستگى هفتگى: برنامه اي آتي فدراسيون چيست·

 

مينا احدي : ما همين امروز درگير يك مبارزه گسترده با دولتهاي اروپايي هستيم· در سوﺌد و آلمان، در بلژيك و هلند و سويس در هر جايي كه پناهنده هست، ما سعي ميكنيم تاثير داشته و بيشترين پناهجويان را براي مقابله با سياستهاي ضد پناهندگي جمع كنيم· هم اكنون در سوﺌد جنبش اعتراضي عظيمي كه راه افتاده و تاثيرات مهمي نيز داشت، در نيمه راه خود است و توانسته است دولت را به عقب نشيني هايي نيز وادار كند·  در عين حال اين حركت توانسته، توجه ها را در جامعه به سوي خود جلب كند و سمپاتي عمومي را بسوي مردم پناهجو جلب كند· اين نكته بسيار مهمي است· ببنيد بدليل سياستهاي ضد پناهندگي دولتها و بدليل مشكلات عديده در كشورهاي اروپايي و بدليل اينكه دولتها و نيروهاي راست در اين جوامع انگشت اتهام را بسوي پناهنده و " خارجي" دراز كرده و تبليغات زهر آكيني عليه " خارجيان " راه مي اندازند، اين ها فضاي كار ما را بسيار محدود كرده و فشار عظيمي را روي ما ميگذارد· پس كار اجتماعي و علني و در عين حال دادن چهره به اين معضل و نشان دادن مردمي كه به دلايلي بسيار مهم از كشورهاي خود فرار كرده و تحت بدترين شرايط ، گاه مخفي زندگي كرده و باز قبول نميكنند به كشور خود بازگردند ، نشان دادن چهره كودكاني كه بهمراه اين خانواده ها آمده در شرايط ناهنجار زندگي در اروپا بيمار شده اند، و مقابله با سياستها و تحريكات راسيستي، همگي كمك ميكند كه توجه عمومي به اين معضل مهم جلب شده و صفي از انسانيت را در مقابل اين سياستهاي ضد انساني قرار دهيم·

فدراسيون يك پرنسيپ مهم دارد و آنهم اينست كه از جهانشمولي حقوق انساني دفاع كرده و مخالف تقسيم مردم به وابستگان به مليتها و مذاهب و نژادهاي متعدد و غيره است· فدراسيون بر اين عقيده است كه ريشه معضلات پناهجويان همان سيستم و نظامي است كه بيمه بيكاري مردم در اروپا را گرو گرفته و زندگي مردم در اروپا را نيز به يك جنگ داﺌمي براي بقا تبديل كرده است، بهمين دليل زمينه بسيار مهمي براي اتحاد و مبارزه مشترك سر اين نگرش تصوير و عملي ميشود· تنها با اين نوع سياست است كه ميتوان  مبارزه كرد و در مقابل  سياستهاي ضد انساني و راسيستي نيز ايستاد·

 

همبستگى هفتگى:قطعا در آينده نيز حول تحليل اوضاع پناهندگى و وظايف و افق هاي مبارزاتى ميزگردهايي خواهيم داشت. از حضور شما در اين ميزگرد تشكر ميكنيم.

   شما در اين باره چه نطرى داريد؟

 

اخبار، مقالات، نظرات و پيشنهادات خود را برای همبستگی ارسال کنيد