سازمان ملل در چنبره تناقضات

ميزگرد ويژه همبستگى با سيراون قادرى و فرشاد حسينى پيرامون مشكلات پناهندگان شمال عراق و مواضع يو ان و دولت تركيه

همبستگى هفتگى: سيروان شما بعنوان نماينده ويژه دبيرخانه فدراسيون روز چهارشنبه ٢٣ فوريه با مسئولين كميسارياي پناهندگان سازمان ملل ملاقات و مذاكره داشتين؟ ابتدا برامون از فضاي اين جلسه بگين و بعد رئوس مهمترين مباحث مطرح شده در اين ملاقات را شرح بدين؟

سيروان قادرى: فضاي جلسه فضاي خوب و گرم و دوستانه اي بود. مسئولين كميسارياي پناهندگان سازمان ملل بعد از دريافت نامه دبيرخانه مبني بر معرفي من و تاكيد بر ادامه سياست مذاكره با نهادها و سازمانهاي دولتي و غيردولتي استقبال خوبي از من و فدراسيون كردند. اما من فكر نميكنم تمام انگيزه استقبال غالب در آنها از سياست مذاكره فدراسيون ناشي شده باشد. من در واقع در لحظه لحظه اين جلسه و در دل بحث هاي تند و داغي كه داشتيم اتوريته و قدرت تشكل و مبارزه هوشمندانه فدراسيون را در چهره آنها ميديم. بهرحال خيلي خوشحال و راغب بودند براي اين مذاكره. و در اين جلسه من خودم را در هيبت كل نيروي جهانى فدراسيون ميديم و سرشار از انرژي و نيروي دفاع از پناهنده بودم.

رئوس مباحثات همانطور كه در اطلاعيه دبيرخانه هم آمده بخش عمده اش معطوف به مشكلات و معضلات پناهندگان شمال عراقي بود. از مشكل انتقالشان گرفته تا مشكلات مالي و درماني و اقامتي. بحث هاي ديگري هم در رابطه با پناهجويان پرونده بسته و زنان پناهجو داشتيم.

همبستگى هفتگى: فرشاد حسينى دبيرخانه فدراسيون به چه دليلى سيروان را بعنوان نماينده ويژه عازم تركيه كرده بود؟ چرا باز مذاكره با سازمان ملل و چرا سيروان را براي اين كار انتخاب كرديد؟

فرشاد حسينى: سياست دبيرخانه روشن است. ما مدتهاست كه كمپين انتقال پناهندگان موسوم به شمال عراقي را شروع كرديم. در هر دوره با تاكتيكهاي ويژه اي اين كمپين را پيش ميبريم. با توجه به حساسيت و پيچيدگي هاي اين مسئله كمپين ما يك كمپين درازمدت و پرفراز و نشيبي است. در حال حاضر سياست ما رفتن در دل يك دور مذاكرات زنجيره ايي با كميسارياي پناهندگان سازمان ملل از ژنو گرفته تا تركيه و با دولت تركيه، پارلمان تركيه، احزاب و اتحاديه هاي كارگري تركيه و كلا بلوك جناح چپ و انسان دوست در آن جامعه و بعد در سيكل ديگري با اتحاديه اروپا و دولتهاي غربي است. ما تمام اين سلسله مذاكرات زنجيره ايي را تا به آخر طي خواهيم كرد. در همين راستا تصميم به ارسال نماينده ويژه براي ملاقات و مذاكره با كميسارياي پناهندگان تركيه گرفتيم. انتخاب سيروان هم آگاهانه بود. سيروان خودش از پناهندگاني بوده كه چند سالي را در تركيه گذرانده. با سازمان ملل و دولت تركيه و سازمان دادن اعتراضات پناهندگي در تركيه درگير بوده. مدتي نماينده فدراسيون در آنكارا بوده و كلا به چم و خم كار آشنا ست. يك هدف ديگر ما از انتخاب سيروان در واقع دخيل دادن طيف جوان و جديدي در پروژه هاي رهبري فدراسيون است.   در هر حال نتيجه مذاكره هم نشان داد كه ما انتخاب درستي كرده و آدم مناسبي را براي اين كار ارسال كرديم.

همبستگى هفتگى: سيروان قادرى ارزيابى كميسارياي پناهندگان تركيه از معضل عدم انتقال پناهندگان شمال عراق چه بود؟

سيروان قادرى: كميسارياي پناهندگان تركيه اساسا مشكل را به وضعيت پيچيده حقوقي اين پناهندگان نسبت ميداد. اينكه اين پناهندگان از عراق آمده اند و پروسه آنها بايد در عراق طي ميشد. و از طرف ديگر از زاويه نگرانى دولت تركيه براي ازدحام پناهنده از عراق به تركيه اين را معضل اصلي ميدانستند. من در جواب آقاي استيون معاون دبير كميسارياي تركيه به موردهاي قبلي اشاره كردم و گفتم چطور در رابطه با دوره هاي قبلي چنين مشكلي وجود نداشت و همين سازمان ٦٠٠ پناهنده اي كه به همين شكل از شمال عراق به تركيه آمده بودند توسط همين سازمان انتقال داده شدند و دولت تركيه هم نگران افزايش موج پناهندگان نبود. در جواب آقاي استيون گفتند كه شرايط آن موقع فرق ميكرد. آن زمان رژيم صدام به اين پناهندگان اجازه پرواز نميداد و ما مجبور شديم آنها را از طريق تركيه انتقال بديم.

همبستگى هفتگى: فرشاد حسينى فدراسيون چه ارزيابي از مشكل انتقال اين پناهندگان دارد؟ و نظر شما در باره موضع آقاي استيون چيست؟

فرشاد حسينى: بنظر من ارزيابي از معضلات و مشكلات ارتباط مستقيمي دارد به اينكه اساس زاويه ديد شما در رابطه با آن پديده چيست. فدراسيون از زاويه دفاع از منافع انسانى پناهنده حركت ميكند و هيچ امتياز و آوانس و تخفيفى هم به كسي يا دولتي يا سازماني نميدهد. بنظر من همين ديدگاهي كه منافع پناهنده را تابع شرايط و منافع دولتها ميكند، خودش قلب و نبض اين معضل است. مشكل دقيقا همين جاست. اين استدلال دقيقا همان متد استدلال طرفداران حكم اعدام است كه معتقدند اعدام ابزاري است براي منع كردن ديگران به سرپيچي از مقرارت يا جلوگيري از جرائم توسط كسان ديگرى در آينده. يعني تاوان خلاف و جرم كسي در آينده را مجرم بايد با زندگيش همين الان بپردازد. در اين قيضيه هم همين هست. پناهنده بايد اينجا چهار سال، هزار و يك جور بدبختي و فلاكت و رنج و عذاب را تحمل كند چرا كه فردا ممكن است پناهنده ديگه اي جاش بياد. وقتي كميسارياي پناهندگان سازمان ملل تعهدات بين المللي خودش در خصوص پناهنده را فداي نگراني فرداي دولت ميكند.  وقتي سازماني كه مسئول درجه اول حمايت از پناهنده در سطح بين المللى است اين نگراني كاملا بيجا و غيرقانوني و ضدانساني دولت را باد زده مشروعيت داده  و به آن تمكين كند، خب معلوم است كه اين معضل هر روز دهان باز كرده و عميق تر و گسترده تر و جان سخت تر ميشود. اتفاقا بنظر من سيروان مثال خوبي آورده. اما انگار براي اينها تنها وقتي نوبت به پناهنده ميرسد همه چيز نسبي ميشود و تابع زمان و مكان و مقتضيات و حال و ميل دولتها. اگر آن موقع رژيم صدام اجازه پرواز به پناهنده نميداد مگر حالا ميدن. اگر اجازه پروز ميدن پس چرا يو ان هزاران پناهنده اسير در دست دسته جات هار و تروريست را از آنجا پرواز نميدهد.  چند تا پناهنده تو يكي دوسال گذشته از عراق پرواز داده شده اند..

بنظر من مستقل از اينكه دولت تركيه چه سنگ يا مانعى را پرتاب ميكند و چه بهانه و توجيهى مي تراشد، خود كميسارياي پناهندگان سازمان ملل در دامن زدن و مشروعيت دادن به اين نگراني هاي كاذب صاحب نقش است. ببينيد ٢٦ سال اين سازمان ١٢٠٠٠ پناهنده ايراني را در الطاش ميخكوب كرد. هزاران بلا سر اين پناهنده ها آمد.  اگر همين سازمان به تعهداتش در عراق تن ميداد و پناهندگان را به كشورهاي امن انتقال ميداد كه ما الان اينجا پناهنده شمال عراقي نداشتيم. اين سياست خودش پناهنده زاست. خودش پناهنده را وادار به فرار و جابجايي ميكند.

همبستگى هفتگى: سيروان كميسارياي پناهندگان تركيه بالاخره براي حل اين مشكل چه طرح و برنامه هايي دارد؟ ميخواهد با اين ١٢٠٠ پناهنده در تركيه چكار كند؟

سيروان قادرى:  خانم گيشه ليستى از كارهايى كه در اين زمينه انجام دادند را بر شمرد از جمله ارسال هيئتهايي به شهرهاي مختلف براي رسيدگي به وضعيت اين پناهندگان و خلاصه اينكه داريم تلاش ميكنيم كه موانعي كه سر راه انتقال اين پناهندگان است را بتدريج برداريم. آقاي استيون هم يك ليست پنج گانه اي را عنوان كرد كه شامل مذاكره با دولتهاي پناهنده پذير، طرح اين معضل در اجلاس سه گانه دولتهاي پناهنده پذير سازمان ملل و سازمانهاي غيردولتي و بالاخره بررسي اوضاع احوال منطقه اي و بين المللي عراق و از اين مجرا از سرگيري فعاليتهاي اين سازمان در عراق و تحت پوشش قرار دادن پناهندگاني كه در عراق هستند تا به اين وسيله خيال دولت تركيه را راحت كند كه ديگر پناهنده اي از عراق به تركيه نمياد. ظاهرا با اين سياست دولت تركيه را هم راضي كنند كه به اين پناهندگان اجازه پرواز دهند.

همبستگى هفتگى: فرشاد اين برنامه هايى كه كميسارياي پناهندگان در دستور كارش گذاشته چقدر ميتواند به حل اين مشكلات كمك كند و چقدر ميتوان به اين ليست ها اميدوار شد؟.

فرشاد حسينى: راستش من اين ارزيابى مسئولين كميسارياي پناهندگان تركيه در مشكلات و موانع انتقال پناهندگان شمال عراقي را كه ديدم، نميدانم مثلا اجلاس سه گانه ميخواد چه جور اين موانع را برطرف كند. يو ان كه اهل افشا گرى عليه دولت تركيه در آن اجلاس نيست. و سياست اعمال فشار بين المللي به دولت تركيه را چاره ساز نميداند. مانع اصلي اين مسئله هم كه به زعم آنها دولت تركيه و نگراني اين دولت از امواج بعدي پناهنده  است. حالا تو اين اجلاس قراره چه معجزه اي انجام بگيره كسي نميتواند سر دبياورد و قانع شود. در رابطه با مذاكره با كشورهاي پناهنده پذير هم همين سوال مطرح است. ما پناهنده شمال عراقي داريم كه ويزا و بليط سفرش به كانادا و همه چيزش آماده بوده اما اجازه پرواز بهش ندادند. مشكل خروج و انتقال اين پناهنده كجا دست دولت كاناداست؟

همبستگى هفتگى؛ فرشاد پس بنظر شما هدف از رديف كردن ليست چنين اقداماتي از سوي كميسارياي پناهندگان تركيه چه ميباشد؟ و آيا بنظر شما اين پناهندگان عاقبت انتقال داده خواهند شد يا نه؟ !

  فرشاد حسينى: بنظر من كليه پناهندگان شمال عراقي انتقال داده خواهند شد من شكي در اين ندارم. نه يو ان، نه دولت تركيه در دراز مدت تاب اينهمه فشارهاي بين المللي را نخواهند داشت كه در مقابل انتقال پناهندگان مقاومت كنند. اما مسئله اين است كه ميخواهند پروسه انتقال اين پناهندگان را به يكي از دردناك ترين و پررنج و عذاب ترين پروسه ها تبديل كنند. ميخواهند در واقع با محكوم كردن اين پناهندگان به يك شرايط سخت و طولاني عملا از پناهندگان ديگري كه در عراق ممكن است چشم به سرنوشت اينها دوخته باشند را زهر چشم بگيرند. تا از جاشون تكان نخورند. ميخواهند از اين پناهندگان بخاطر پناهندگان بعدي انتقام بگيرند. در عين حال اين روش را ميخواهند عابرومندانه انجام دهند. همين الان با پناهندگانى كه در مرز اردن هستند دقيقا دارند همين كار را ميكنند. نصفشان را تحت فشارهاي بين المللي فرستادند. نصف ديگرشان را گذاشتند كه گربه دم حجله كنند. براي كسانيكه در الطاش هستند يا در حال فرار از الطاش هستند. اين سياست غيرانساني مدتهاست كه ديگر به سياست روز دولتهاي پناهنده پذير هم تبديل شده است. هلند علم و كتل و كابوس اخراج ٢٦٠٠٠ پناهنده را بلند كرده و گذاشته جلوي روي پناهندگان بعدي. آلمان و انگليس و دانمارك و ساير دولتهاي اروپايي همگي هر كدام بنحوي، از زندگي پناهنده و پناهجو مايه گرفتند تا با آن پناهنده هاي فردا را بترسانند.

همبستگى هفتگى: سيروان واكنش مسئولين كميسارياي پناهندگان تركيه در قبال موضوع كمپين فدراسيون و تحصن پناهندگان چه بود؟

سيروان قادرى: من در صحبتهام به اين اشاره كردم كه يو ان اگر كماكان همين سياست اهمال و لاقيدي را در قبال زندگي پناهندگان شمال عراقي در پيش بگيرد با سيل وسيعي از اعتراضات اعم از خود شمال عراقيها در تركيه و كمپين جهاني فدراسيون در كشورهاي مختلف مواجه ميشود. در پاسخ  به من گفتند كه ما توصيه ميكنيم كه پناهندگان شمال عراقي در تركيه اين كار را نكنند. اين ميتواند مشكلات آنها بيشتر كرده و آنها را در موقعيت هاي آسيب پذير قرار دهد. و مصرانه از ما خواست كه پناهندگان را از دست زدن به چنين اقداماتي بازداريم.

همبستگى فرشاد شما فكر ميكنيد چه موقع لازم است به آكسيون و تحصن هاي خياباني رو آورد و آيا چنين اشكالى از مبارزه ميتواند در حل مشكل شمال عراقيها موثر واقع شود؟  نظر شما در باره اين هشدار مسئولين كميسارياي پناهدگان تركيه چيست؟

فرشاد حسيني: ببينيد بنظر من، مبارزه فقط آكسيون و تحصن نيست. مبارزه يك پروسه از انواع متنوع و گسترده اعتراض است كه آكسيون و تحصن يكي از آنهاست. قطعا براي اين مبازره در هر شكل و فرمش بايد متحد شد متشكل شد و همبستگي و اتحاد داشت. اما ما تاكتيك اعتراض خياباني را براي مراحل بعدي در  نظر گرفتيم. نميخواهيم يك عده را بكشانيم جلوي درب يو ان كه بعد توسط پليس كتك بخورند دستگير بشن و بعدش مشكلات ديگري براشون بوجود بياورند. اگر قرار بشه به اين شكل مبارزه خيابانى رو بياوريم بايد با توجه به حساسيتي كه در تركيه در اين رابطه وجود دارد و باتوجه به  اتحاد و اتفاق نظر و هماهمنگي كه بين دولت تركيه و يو ان وجود دارد اين شكل مبارزه را بسيار سنجيده، سازمان يافته و كاملا حرفه اي پيش برد. طوري كه امكان سركوب را از پليس و دولت تركيه سلب كنيم. در اين رابطه ما قرار است با نمايندگان پناهندگان شمال عراقي جلسه هاي مرتبي داشته و نحوه سازماندهي و پيشبرد آن را توضيح بديم. آنچه كه در شرايط كنوني بمراتب اهميت دارد متحد شدن و متشكل شدن اين پناهندگان است. الان كليه پناهندگان شمال عراقي در ١٦ شهر تركيه پخش شده اند در هر شهر بايد يك نماينده انتخاب شود و يك مجمعي از نمايندگان شمال عراقي تشكيل داده و اين مجمع بايد در درون خودش تيمهاي كاري ايجاد كرده و تقسيم وظايف كند. در عين حال بايد براي سازماندهي فعاليتها مرتب با ما جلسه داشته  و كلا ارتباط تنگاتنگي با هم در زمينه پيشبرد  اين كمپين داشته باشيم. همه چيز و همه فعاليتها را بايد هماهنگ، منسجم و با برنامه پيش ببريم. نبايد بگذاريم كه بين پناهندگان تفرقه و اختلاف ايجاد شود.  بايد توجه داشت كه هر اختلاف و تفرقه ايي در شرايط كنوني ميتواند محملي براي رشد علفهاي هرز و قارچهاي سمي شده كه در كل اين مبارزات ميتواند خدشه ايجاد كند.  در مجموع بنظر من هر شكلي از كمپين در جاي خودش ميتواند موثر باشد از ديالوگ زنجيره اي  تا آكسيونهاي خياباني در رابطه با هشدارهاي مسئولين يو ان ما البته اين هشدارها را جدي ميگيريم اما منكوب هم نميشيم. سعي ميكنيم در سازماندهي چنان منظم و با نقشه عمل كنيم كه كوچكترين مشكلي براي كسي پيش نيايد. در مجموع من اميدوام اصلا به اين مراحل نرسيم و بزودي بتونيم خبر موفقيت و پيروزي را اعلام كرده و برايش جشن بگيريم.

همبستگى هفتگى: با تشكر از هر دوى شما كه در اين ميزگرد شركت داشتيد.