گفتگو با عبدالله اسدی پیرامون:

 اوضاع کنونی

ایران و تاثیرات آن بر مسئله پناهندگی

بهزاد جوادیان -  در این گفتگو سعی شده است  اوضاع کنونی ایران  و تاثیرات آن در اوضاع عمومی پناهندگی برای ایرانیان و همچنین  احتمال افزایش متقاضیان پناهنگی و نحوه کمک به آنها را از عبدالله اسدی دبیر فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی جویا شویم . این مصاحبه حاوی آخرین تحلیلها ی این فعال و مسئول امور پناهندگی است که بی شک مطالعه آن میتواند  برای کسانی که در موقعیت پناهندگی قرار داشته یا بر حسب شرایط  امنیتی و اختناق در ایران مجبور به فرار از ایران هستند آگاهی بخش بوده و اطلاعاتی را بهمراه داشته باشد .  توجه علاقمندان و متقاضیان پناهنگی را  به خواندن این گفت و گو جلب می کنیم.

بهزاد جوادیان: حوادث پس از 22 خرداد و قیام مردم در ایران موج جدیدی از سرکوب زندان و دستگیری را بدنبال داشته است، این روند چه تاثیری درروند افزایش پناهندگان ایرانی خواهد داشت؟ فکر می کنید جمهوری اسلامی کنترل خود را بر مراکز خروج از کشور افزایش خواهد داد؟

عبدالله اسدی: خروج مردم از ایران بستگی به یک نوع توازن قوا میان مردم و جمهوری اسلامی دارد. هم اکنون گفته میشود قریب به 3000  نفر در خیزشهای اخیر دستگیر و زندانی شده اند. خبرها حاکی از آن است که دستگیر شدگان بشدت زیر شکنجه قرار گرفته اند و مقامات قضایی جمهوری اسلامی صحبت از اعتراف گیری تلویریونی میکنند. دستگیری و شناسایی افراد  همچنان افزایش میابد. تعدادی زیر شکنجه جان خود را از دست داده اند وما  هم اکنون شاهد آن هستیم که شماری از آنها که در تظاهراتهای اخیر شرکت داشته اند وارد ترکیه شده  و شماری نیزهنگام عبور از مرز دستگیر شده اند.

با توجه به خبرهای دریافتی اگر چه ممکن است شمار زیادی بدلیل ترس از دستگیری و شکنجه در صدد خروج از ایران برایند اما کار چندان آسانی هم نیست، آسان نیست نه بخاطر کنترل شدید مرزی از سوی جمهوری اسلامی بلکه بدلیل محدودیتهایی که اساسا دولتهای اروپایی در راه ورود به کشورهای غربی ایجاد کرده اند. این وضع بویژه برای جوانی که در ایران تحت پیگرد قانونی قرار گرفته باشد به بهای زیادی تمام میشود. نکته دیگر این است که علیرغم هر اتفاقی که در ایران بیفتد و منجر به خروج بسیاری از مردم شود بخش پناهندگی سازمان ملل و دول غربی در موقعیتی نخواهند بود که به امور پناهجویان از ایران سریعا رسیدگی نمایند و آنها را بعنوان پناهنده بپذیرند.

بحران اقتصادی به یک مانع جدی در مقابل پذیرش پناهجویان در کشورهای غربی تبدیل شده است. در واقع وضعیت اقتصادی در دو سال اخیر بشدت بر روند پذیرش بیشتر پناهجویان سایه انداخته است. اینکه آیا جمهوری اسلامی در صورت فرار مردم از ایران به کنترل بیشترمراکز مرزی خود میافزاید یا نه، بحث دیگری است. به نظر من جمهوری اسلامی به کنترلهای مرزی برای مقابله با افزایش خروج احتمالی مردم احتیاج ندارد ولی بدون شک در چنین شرایطی حساسیت بیشتری به رفت و آمد مردم در مرزها نشان خواهد داد.

بهزاد جوادیان: سایت گرداب، مرکز بررسی جرایم سازمان یافته سپاه پاسداران این روزها  با انتشار عکس شرکت کنندگان در تظاهرات و قیام مردمی حرکت گسترده ای را در شناسایی و دستگیری مردم آغاز کرده است، به نظر شما اینعمل تا چه حد امنیت مردم را به مخاطره می اندازد و این افراد باید چگونه عمل کنند؟

عبدالله اسدی: سپاه پاسداران از همان بدو تشکیلش به یکی از نیروهای وفادار به نظام اسلامی و اصلیترین نیروی سرکوب رژیم تبدیل گردید. کلیه اعدامهای سالهای 60 و 67 و بازگرداندن سرکوب و اختناق سیاسی به جامعه ایران اساسا به وسیله سپاه پاسداران صورت گرفت. سپاه پاسداران همان است که بود یک نیروی ایدئولوژیک و ضد هر نوع  آزادیخواهی در جامعه است؛ از اینرو سپاه پاسداران با انتشار این عکسها عملا دستگاه سرکوب و ارعابش را به راه انداخته و وارد عمل شده است و تا حدود زیادی امنیت همه کسانی را که تصاویرشان در تظاهرات منتشر شده است به مخاطره خواهد انداخت. اینکه مردم چگونه باید عمل کنند خود یک سؤال اساسی است و تنها مبارزه مردم و در میدان مبارزه ماندن میتواند پاسخ درستی به سؤال شما باشد.

مبارزه مردم علیه جمهوری اسلامی پا در فاز جدیدتری گذاشته است. مردم ضعف رژیم را شناخته اند و با مبارزه خود شکاف بسیار بزرگی در ارگانهای بالایی رژیم ایجاد کرده اند. بحث من ابدا این نیست که گویا رژیم اسلامی دیگر قدرت سرکوبش را از دست داده است. هنوز سپاه پاسداران سرجایش است، بسیج وجود دارد، نیروی ناجا و وزارت اطلاعات و لباس شخصیها و حزب الله و سیل عظیم موتور سواران همه سر جایشان هستند. اما در مقابل آن یک مبارزه عظیم و میلیونی در جریان است. این مبارزه چنان عظیم و گسترده است که کل این نیروها را به لرزه در آورده است؛ از طرف دیگر در صفوف بالایی رژیم دره عمیقی ایجاد شده است. جایگاه ولی فقیه و قدرت مطلقه آن در هم شکسته شد. کار بجایی رسیده است که خامنه ای در اولین نماز جمعه بعد از اتفاقات بیست و دوم خرداد به گریه افتاد.

از طرف دیگر احمدی نژاد هنوز از سوی بسیاری از دولتها بعنوان رئیس جمهور ایران به رسمیت شناخته نشده است و کسی به او تبریک نگفته است و ریاست و مشروعیت وی چه در سطح داخلی و چه در سطح خارجی برسمیت شناخته نشده است. رژیم حاکم بر ایران از طرف اتحادیه اروپا بدلیل غنی سازی اتمی تحت فشار قرار گرفته و صحبت از این است که اگر تا ماه سپتامبر از طرح غنی سازی اتمی دست برندارد تحریمهای گسترده علیه آن صورت خواهد گرفت.

این احتمال که احمدی نژاد بعنوان رئیس جمهور ایران از این به بعد نتواند برای شرکت در اجلاس بین المللی شرکت نماید بسیار زیاد است. هیچگاه به این اندازه صفوف رژیم اسلامی درهم نریخته نبوده و در واقع میشود گفت دوره فروپاشی رژیم شروع شده است. این دوره اساسا با دوره های سرکوب و قتل و عام زندانیان سیاسی فرق دارد و دو دوره کاملا بر عکس و متفاوت است.

طی سالهای 60 و 67 جمهوری اسلامی زندانیان سیاسی را قتل و عام کرد برای اینکه موقعیت نظام اسلامی را نه یک کلمه کم و نه یک کلمه زیاد تحکیم و تثبیت کند. در آن زمان با اینکه مردم تجربه چنین حکومتی را نداشتند ولی با این حال حکومت اسلامی جزء خواسته ها و آرزوی مردم نبود. در واقع غربی ها بودند خمینی و حکومت اسلامی را به انقلاب مردم تحمیل کردند. حتی با این حال با آمدن خمینی انقلاب مردم ادامه داشت و شکست انقلاب اساسا از خرداد 60 شروع شد. ولی آنچه که امروز می بینیم هیچ شباهتی به آن دوره ندارد. امروز شعار زندانی سیاسی آزاد باید گردد و مرگ بر دیکتاتور و حکومت اسلامی نمی خواهیم و دولت کودتا استعفا استعفا به شعار محوری تظاهرکنندگان تبدیل شده است. همانطور که گفتم هیچ شکی در آن نیست که وضعیتی که در حال حاضر در ایران بوجود آمده است به خودی خود به افزایش متقاضیان پناهندگی از ایران میانجامد ولی به هیچوجه قابل مقایسه با افزایش متقاضیان پناهندگی در ده 60 تا 70 نخواهد بود.  

بعلاوه جمهوری اسلامی با بحران گسترده اقتصادی روبرو است که هیچ نشانی از بهبود در آن دیده نمیشود. بنابراین از این به بعد رژیم اسلامی در مقابل خواسته ها و مطالبات اقتصادی مردم نیز بسیار ناتوانتر از گذشته خواهد بود و با توجه به شرایط موجود این  احتمال وجود دارد که در روندهای آتی کارشکنیها و فساد اداری و بی اعتمادی بطور گسترده تری ادامه پیدا کند و جمهوری اسلامی را با بحرانی به مراتب  همه جانبه و لاینحل روبرو نماید. هدف من از این بحثها این است که نشان دهم قدرت اعتراض مردم برای متلاشی کردن کل رژیم بشدت بالا رفته است و به همان میزان قدرت سرکوب رژیم بشدت کاهش یافته است.

 تا دیروز برای سرکوب و تحمیل یک اختناق سیاه به جامعه و حفظ جمهوری اسلامی، رفسنجانی و کروبی و موسوی و هادی غفاریها و خاتمی و طیف بسیار وسیعی از اینها هم با احمدی نژاد و خامنه ای همدست بودند و اینها امروز این هم دستیها  را ندارند نه تنها ندارند بلکه دعواهای درونیشان بیشتر میشود. بنابراین دولت احمدی نژاد-خامنه ای اکنون نه اینها را با خود دارند نه مردم را. وقتی که رفسنجانی می گوید لازم نیست کسی در زندان نگاه داشته شود یعنی اینکه زندانی سیاسی آزاد شود، یعنی اینکه او آتش زیر خاکستری را می بیند که در حال زبانه کشیدن است و دارد می رود تا کل نظام را شعله ور کند. بنابراین روندهای کنونی در ایران نشان نمی دهد که موج پناهندگی وسیعی را به دنبال داشته باشد. با این وجود هر تعداد هم که به دنبال اتفاقات اخیر خارج شوند باید بتوانند جدا از توضیح  شرایط عمومی در ایران به طور فردی نیز موقعیت امنیتی خود را توضیح دهند.

بهزاد جوادیان: کشورهای غربی به وضوح رفتار وحشیانه و غیر انسانی جمهوری  اسلامی را با مردم دیده و در دنیا موج گسترده ای از اعتراضات بر علیه این رژیم بوجود آمده است، آیا این روند در تغییر نگاه کشورهای پناهنده پذیر برای بهبود وضعیت  پناهجویان موثر خواهد بود؟

عبدالله اسدی: در پاسخ به سؤال اول شما نیز به این موضوع  اشاره کردم. همه اینها بستگی به چگونگی روند اوضاع در ایران دارد. بستگی به رفتار رژیم با زندانیان سیاسی دارد، بستگی به میزان قدرت رژیم در سرکوب مردم دارد. آنچه که تا بحال دیده ایم شمار زیادی از دستگیر شدگان زیر شدیدترین شکنجه های وحشیانه قرار گرفته اند و خبرها حاکی از آن است که تعدادی از آنها نیز زیر شکنجه کشته شده اند. دولتهای غربی هم بیشتراز هر دوره ای نگاهشان به شرایط موجود در ایران دوخته شده است و وضعیت آنجا را زیر نظر دارند. مسلما در صورت وقوع چنین شرایطی این احتمال وجود دارد که دول اروپایی تا زمان بازگشت یک شرایط مساعد به جامعه ایران، سیاست سخاوتمندانه تری در جهت پذیرش پناهجویان ایرانی اتخاذ نمایند. باید تأکید کنم که دول اروپایی ممکن است در حادترین شرایط به اتخاذ چنین سیاستی بپردازند ولی این یک سیاست مقطعی و موقت خواهد بود.  

بهزاد جوادیان: شما به عنوان دبیر فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی چه توصیه ای برای کسانی که به دلایل امنیتی و جانی و سیاسی کشور را ترک می کنند دارید؟

عبدالله اسدی: توصیه من برای کسانی که موقعیتشان به خطر می افتد و دست به فرار و خروج از کشور میزنند این است که هر کس باید به یک نکته مهم توجه داشته باشد و آن این است که هنگام معرفی خود بعنوان پناهنده چه در دفاتر بخش پناهندگی سازمان ملل در ترکیه و سایر نقاط دنیا و چه در کشورهای اروپایی علاوه بر توضیح شرایط عمومی جامعه و تأثیراتش بر خروج مردم از ایران، هر کس باید بتواند دلایل شخصی خود را بیان کند و به مقامات امور پناهندگان نشان دهد که شخصا تحت پیگرد دستگاه قضایی کشور بوده و جان و زندگیش در خطربوده است.

علاوه بر آن هر جا که هستند با فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی تماس بگیرند و برای دفاع از حق پناهندگی خود متحد و متشکل شوند. به سایت فدراسیون مراجعه نمایند تا به طور کامل از اطلاعات مفید پناهندگی برخوردار شوند و آن را در طول مدت انتظار خود برای پذیرش بعنوان پناهنده از سوی دفاتر سازمان ملل و کشورهای غربی به کار بگیرند.  باید توجه داشته باشند که لازم است هرکس مدارک شناسایی خود را به همراه داشته باشد.

بهزاد جوادیان: آیا فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی تدابیری برای آمادگی جامعه جهانی جهت پذیرش فراریان احتمالی از ایران کرده است؟

عبدالله اسدی: حتما فدراسیون برای دفاع از حقوق پناهجویان تمام نفوذ اجتماعی و ظرفیتهای سازمانی خود را به کار خواهد گرفت. فدراسیون سراسری پناهندگان ایرانی همانطور که در بیست سال گذشته از حقوق پناهندگان مستقل از ملیت، جنسیت و گرایش سیاسی دفاع کرده است کماکان آنها را با حقوق خود آشنا و آگاه و برای دفاع از حقوق انسانی خود متشکل و جهت برسمیت شناختن  خواسته ها و مطالبات پناهجویان تلاش خواهد کرد و صدای اعتراض آنها را در همه جای جهان پژواک خواهد داد. واحدهای فدراسیون در بسیاری از کشورهای اروپایی آماده اند تا در صورت افزایش تقاضای پناهندگی پناهجویان از ایران، در زمینه های مختلف به آنها کمک نمایند.

بهزاد جوادیان: با توجه به محدودیت ارتباطات اینترنتی و مخابراتی و ... در ایران بهترین روشی که خود شما برای ارتباط با فدراسیون توصیه می کنید چگونه و از چه کانالی است ؟

عبدالله اسدی: کانالهای ارتباطی با ما بسیار متفاوت است. یک راه ارتباطی مهم با ما از طریق روابط پیرامونی است بویژه از طریق دوستان و آشنایان خود در خارج کشور و از این راه می توانند به واحدهای فدراسیون دسترسی پیدا کنند. تلویزیون کانال جدید نیز یک راه دیگر ارتباط با فدراسیون است. از آن طریق میتوانند تلفنهای ما را بگیرند و ارتباط خود را با واحدهای  فدراسیون برقرارنمایند. هم اکنون تعدا زیادی از ایران و از طریق سایت همبستگی با ما تماس می گیرند.

بهزاد جوادیان: گفته می شود درقوانین پناهندگی کشورهای  اتحادیه اروپا تفاوتهای فاحشی وجود دارد اتحادیه اروپا در تلاش است تا در  قوانین پناهندگی خود هماهنگی ایجاد نمایند. روزپنجشنبه 16 ژوئیه شورای  وزیران اتحادیه اروپا پیرو همین موضوع درسهر استکهلم پایتخت سوئد نشستی را برگزار کردد. این نشست به چه منظوری بود و روی چه مسایلی صحبت کردند و چه تصمیماتی گرفتند؟

عبدالله اسدی: شورای وزیران 27 کشور عضو اتحادیه‌ اروپا روز 16 ژوئیه برای بحث درباره‌ هماهنگ کردن قوانین پناهندگی در اروپا با یکدیگر دیدار و و گفت‌گو کردند. در این نشست که در استکهلم  برپاشد سران کشورهای مجاور دریای مدیترانه از دیگر کشورهای عضو خواستند سهیمه‌ای برای پذیرش پناهندگان آفریقایی به اروپا در نظر بگیرند. کشورهای ایتالیا، مالت و اسپانیا از جمله‌ این کشورهای همجوار با دریای مدیترانه هستند. تقاضای وزیران این کشورها در لوکزامبورگ از سوی سایر اعضای این اتحادیه رد شد. لفگانگ شویبله وزیر کشور آلمان نیز با طرح "سهمیه‌ پناهندگی در اتحادیه‌ی اروپا مخالفت کرد.

هر ساله‌ هزاران تن از اهالی کشورهای آفریقایی به انگیزه‌ یافتن کار یا به دلایل سیاسی با کشتی راهی سواحل کشورهای ایتالیا، مالتا و اسپانیا می‌شوند. دولت ایتالیا برای کنترل شمار پناهندگان خود، قراردادی با دولت لیبی منعقد ساخته است که بر اساس آن، کشتی‌های حامل این پناهندگان مستقیم به لیبی بازگردانده می‌شوند. در این رابطه بارها سازمانها و نهادهای دفاع از حقوق پناهندگان از "برخورد خشن دولت ایتالیا با پناهجویان آفریقایی و بازگرداندن آنان" شدیدا انتقاد  کرده‌اند. در واقع دولت ایتالیا با برخوردهای غیر انسانیش، پناه‌جویان را از امکان ارائه‌ درخواست پناهندگی محروم کرده است.

اشتغال به‌کار

یکی دیگر از مسائل مورد بحث در نشست شورای وزیران عضو اتحادیه‌ی اروپا، مسئله‌ شرایط اشتغال پناه‌جویان بود. وزیر کشور آلمان از جمله پیشنهاد تقلیل مدت اقامت پیش از اجازه‌ اشتغال به کار را از یک سال به شش ماه رد کرد. کشور سوئد که تا پایان امسال عهده ‌دار ریاست اتحادیه‌ اروپا است در نظر دارد تا پایان دوره‌ مأموریت خود، به راهکار مشترکی برای حل مسئله‌ پناهندگان در اروپا، در همه‌ زمینه‌ها دست یابد. وزارت کشور آلمان در جدیدترین گزارش خود اعلام کرده که در شش ماهه‌ اول سال جاری شمار پناه‌جویان به این کشور، نسبت به سال 2008، ‌13 درصد افزایش داشته است. اکثر این پناهجویان از کشورهای عراق، افغانستان و ترکیه بوده اند. بنا براین باید تقریباً یک سوم از تقاضاهای پناهندگی در آلمان پذیرفته شده باشد.

بر اساس آمار وزارت کشور آلمان، که روز 14 ژوئیه انتشار یافت، در شش ماهه‌ اول سال 2009، 12 هزار و 454 درخواست پناهندگی به شعبات این وزارتخانه ارسال شده است. در مقدمه‌ این گزارش ‌آمده است که «آلمان‌‌همچنان سهم بزرگی در ارائه‌ خدمات انساندوستانه به پناهندگان در اروپا به عهده دارد.» در این گزارش آمده است این امر به ‌ویژه در پذیرش درخواست پناهجویان عراقی قابل مشاهده است. گفته شده است از سال 2007 تا کنون بیش از 13 هزار تقاضای پناهندگان عراقی پذیرفته شده است. در ادامه این گزارش آمده است بخش اعظم این پناهجویان، مسیحی‌ و معتقدان به سایر اقلیت‌های مذهبی بوده اند.

حکم اخراج

بنا بر آمار منتشره از سوی وزارت کشور آلمان، با این‌که در شش ماه گذشته تقاضای پناهندگی 674 تن رد شده‌ است، ولی حکم اخراج برای آنان صادر نشده است. در این گزارش آمده است دلیل این امر، امکان اعمال شکنجه و خطر اعدام آنان در صورت بازگشت به کشور خود، درج شده است. بر اساس گزارش وزارت کشور آلمان، مسئولان امور پناهندگی آن کشور، حدود 5 هزار و 210 تقاضای پناهندگی را رد کرده‌اند. بر اساس همین گزارش تا پایان ماه ژوئن، بیش از 20 هزار پناهجو در انتظار پاسخ مقامات اداری آلمان به تقاضای خود به  ‌سر می‌بردند.

در هرحال شورای وزیران اتحادیه اروپا در اجلاس اخیر خود بر سر بسیاری از قوانین پناهندگی و هماهنگی آن در سراسر اروپا به نتیجه واحدی نرسیدند. اما سوئد به عنوان رئیس دوره ای اتحادیه اروپا بر اینکه همه کشورهای عضو در پذیرش پناهندگان سهمی داشته باشند پافشاری میکند.

21 ژوئیه 2009

*****