از تحصن در لوكال فدراسيون تا موضعگيرى نخست وزير سوئد جنبش دفاع از حق پناهندگى در سوئد هنوز ادامه دارد     ميزگرد همبستگى هفتگى با فرشاد حسينى و انديشه عليشاهى پيرامون اوضاع پناهندگى و فعاليتهاى فدراسيون در سوئد   همبستگى هفتگى: فدراسيون سراسرى پناهندگان ايرانى واحد استكهلم در روزهاى ٥ تا ٧ دسامبر تحصنى را در دفاع از حق پناهندگى و حق اقامت براى كليه پناهجويان سازمان داد. در اين خصوص ميزگردى با انديشه عليشاهى دبير فدراسيون در استكهلم و فرشاد حسينى دبير سراسرى فدراسيون ترتيب داديم. سوال اول را از انديشه ميكنم. در مورد اهداف اين تحصن و اينكه چرا چنين حركتى را سازمان داديد توضيح دهيد.   انديشه عليشاهى: تحصن ما يك حركت سمبوليك اعتراضى و با هدف افشاى بي حقوقى پناهجويان به ويژه پناهجويان ايرانى در جامعه سوئد بود. با اين تحصن ميخواستيم بارديگر سكوت هاى پيرامون وقايع هولناك پس پرده سياست پناهندگي دولت سوئد را بشكنيم و سياستهاي غيرانساني دولت سوئد را افشا كنيم. به جامعه بگيم كه حق پناهندگى را با يك امنستى ناچيز دارند قيچي ميكنند. ميخواستيم مقولات جديدي كه در سياست پناهندگى اداره مهاجرت سوئد پديد آمده و عملا و آشكارا تعهدات بين المللى خود دولت سوئد در تعريف از پناهنده را مخدوش ميسازد جلوي چشم جامعه بگذاريم. ميخواستيم خشم و اعتراض نهفته در دل هزاران پناهجو را در جامعه فرياد كشيده و طنين اندازيم. به جامعه بگوئيم پناهنده پناهنده و پناهندگى مقوله سياسى است. پناهندگي را نبايدار ارزان جامعه تبديل كرد. در عين حال ميخواستيم باز به طيف پناهنده ايي كه به دنبال امنستى اعلام شده فكر كردند كه ديگر مبارزه تمام شده و صدايي از كسي بلند نميشود را متوجه ظرف اعتراض راديكال شان (يعني فدراسيون) كنيم. و باز پناهجويان را براي دفاع از حقوق شان متشكل كرده و مبارزات وسيعي را سازمان دهيم.   همبستگى هفتگى: نتايج امنستى اعلام شده در سال قبل چه بود؟ جنبش دفاع از حق اقامت عمومى در دل مبارزاتش تا چه حدى به نتايجش رسيد؟   انديشه عليشاهى: امنستى همانطور كه ميدانيد محصول يك جنبش وسيع و توده اى در سوئد بود كه فدراسيون در ايجاد اين جنبش نقش قابل توجهى داشت. فشار جنبش امنستى دولت سوئد را به يك عقب نشينى بي نظير واداشت. در نهايت و در اثر اين مبارزات تعداد حدود ٥٠٠٠ نفر كه پرونده بسته يا پناهجوى مخفى بودند جواب اقامت گرفتند. اما اين تمام مطالبه جنبش امنستى نبود. دولت سوئد با سر و صدا و هياهوى تبليغاتى حول همين امنستى تلاش كرد فضاي اعتراض اجتماعي در جامعه را خاموش كند. با فروكش شدن موج اعتراضات ميزان افرادى كه بايد مشمول امنستى ميشدند نيز كاهش يافت. در حال حاضر ما ١٢٠٠ پرونده داريم كه از حق اقامت برابر طرح امنستى محروم شدند. ضمن اينكه سرد شدن تنور مبارزه باعث شد كه وزارت مهاجرت گام به گام اعطاى اقامت به پناهجويان را محدود و محدودتر كند. در مجموع به نظر من امنستى نتايج غيرقابل انكارى داشت اما اين نتايج در گرماگرم مبارزه حاصل شد و به محض از نفس افتادن اين تنور گرم مبارزه تعرض خزنده وزارت مهاجرت به پناهجويان و حق پناهندگي و همان طرح امنستى آغاز شد. براي تحميل كل مطلابات امنستى و دفاع از حق اقامت كليه پناهجويانى كه قربانيان نظامهاي ديكتاتوري و بي حقوقى هستند هنوز ما بايد در صحنه مبارزه باشيم . تجربه به وضوح نشان داده كه امتياز و حقوق پناهندگى تنها و تنها در دل مبارزات متحدانه و متشكل سراسرى كسب ميشود.   همبستگى هفتگى: فرشاد حسينى نظر شما در باره جنبش دفاع از حق پناهندگى در سوئد و تاثيرات آن بر كل جنبش پناهندگى در اروپا چيست؟ شما از اين جنبش معين چه ارزيابى داريد؟   فرشاد حسينى: به نظر من هم همانگونه كه انديشه توضيح داد اين جنبش محصول فعاليتهاي آدمهاي مشخصى و سازمان ها و تشكل هاي معينى است. جنبش امنستي در سوئد يك شبه ظاهر نشد. دريايي از كار و فعاليت شبانه روزى پشت اين جنبش بود. اساسا هر جنبش اجتماعي روي دوش يك دوره معين كار و پراتيك معين فعالان آن جنبش رشد ميكند و به جاهايي ميرسد و ثمراتي را در تغيير وضعيت و زندگي انسانها ميدهد. جنبش امنستي را از تمام تحصن ها، كنفرانس هاي مطبوعاتى، تظاهراتهايي كه فدراسيون پيش از شكل گيري اين ائتلاف انجام داده بود نميتوان جدا كرد. فدراسيون با چندين سال مبارزات بي وقفه خود گام به گام جامعه را بيشتر متوجه مشكلات موجود در سيستم پناهندگى سوئد كرده و به شكلگيري يك ائتلاف توده اي حول آن كمك جدى كرده. در جاهاي زيادي فعالين فدراسيون در افق دادن و راديكاليزه كردن فضاي كميته هاي اجرايي اين جنبش نقش غيرقابل انكاري داشتند. اجازه بدين من با صراحت اين را بگم كه جنبش امنستي بدون فعاليتهاي فدراسيون نميتوانست در سوئد شكل بگيرد. اما در مورد جايگاه اين جنبش در جنبش دفاع از حق پناهندگي در اروپا معلوم است كه تاثيرات مهمى داشته و خواهد داشت. عقب نشينى هر چند محدود دولت سوئد و موفقيت هرچند نسبى اين جنبش بلافاصله كمر دولت هلند را لرزاند. تاثيرات جدي بر جنبش دفاع از حق اقامت دودلدونگى ها در آلمان گذاشت. امروزه در قرن بيست و يكم فشار و موفقيت جنبش هاي اجتماعي بلافاصله معني قاره اي و اروپايي پيدا ميكند. عكس آن هم صادق است. دول،ي كه موفق شود پيشروي و تعرض خود را تثبيت كند بلافاصله به يك نرم در كل قاره اروپا بدل ميشود. بنابراين در يك سيستم زنجيره اي موفقيت جنبش امنستى در سوئد تاثير مهمى در عقب نشينى دولتهاى هلند و آلمان داشت. اما يك نكته مهم ديگر اين است به هر ميزان و با هر تاكتيكي كه دولت سوئد موفق شود اعتراض اجتماعي حول اين موضوع را كاهش دهد سريعا آموزه اي براي دولتهاي در حال عقب نشينى ميشود. درست همين تاكتيك دولت سوئد را ما الان در آلمان و هلند شاهديم. و داريم ميبينم در اين كشورها با گرفتن شيرينى اقامت عمومي به پناهجويان جلوى دهان جامعه و فعالين اين جنبش بلافاصله در فكر زدن سر و ته مطالبات اين جنبش هستند و تلاش ميكنند تعداد هر چه بيشتري را از دايره شمول اين حقوق خارج كنند. بعبارتي ميخوام بگم مبارزه در جبهه پناهندگى در هر سنگرى و در هر كشورى يك معنى استراتژيك تر و فرا كشورى تري خواهد داشت. خود پناهجو هم بايد اين زنجيره به هم پيوسته اش را دريابد. بايد بداند مبارزاتش به مراتب فراتر از مبارزه در سطح خود خانواده شهر و كشور خودش است. اتفاقا ضرورت پيوستن به فدراسيون هم در اين است. خود فدراسيون هم تشكلى فرا محلى است و كل تجارب و دست آوردهاي اين مبارزات را در كشورهاي ديگر به هم ميبافد.   همبستگى هفتگى: انديشه شما گفتيد ١٢٠٠ پرونده هنوز شمول طرح امنستى در سوئد نشدند. سوالى كه پيش ميايد اين است كه وزارت مهاجرت بر چه اساسي عمل ميكند؟ چگونه و بر اساس چه ضوابطى كساني را مشمول يا كساني را فاقد شمول امنستى ميداند؟ توجيه حقوقى و قانونى اداره مهاجرت از اينكار چيست؟   انديشه عليشاهى: ببينيد وزارت مهاجرت در هنگام به اجرا گذاشتن طرح امنستى به تدريج مسائلي را بعنوان پي شرطهاي شمول امنستى عنوان كرد. كه براي همه تعجب آور بود. در مرحله اول گفتند امنستي تنها به خانوده هاى بچه دارو كيس هاي سايسي كه قادر به بازگشت به كشورشان نيستند، تعلق ميگيرد. اما باز در پروسه عمل همين ضوابط تفسير بردار شد. تبصره هاي ديگرى ميزان شموليت امنستي را محدودتر كرد. فاكتورهاي ديگرى كه بيشتر از سر نياز به نيروي كار بود برجسته شد. مثلا گفتند كسانيكه در جامعه سوئد ادغام شدند اولويت دارند. به تدريج ملاكشان براي اعطاى اقامت اين شد كه چقدر آمادگى اين را دارد كه فورا وارد بازار كار سوئد شود. بچه ها زير ٥ سال را از اين طرح خارج كردند. همان كيس هاي سياسى را دستچين كردند. بيماران را مشمول طرح قرار ندادند و گفتند تنها بيماراني مشمول اين طرح ميشوند كه ٤يا ٥ دكتر نظر دهند كه بيماري آنها در كشورشان قابل علاج نميباشد. اين پيچيدگى در مكانيسم اجرايي طرح امنستي به چنان كلاف سردرگمى تبديل شده كه نه پناهجو نه ما و نه حتي وكلا مطمئن نبودند كه بالاخره چه كسانى مشمول اين طرح ميشوند.   همبستگى هفتگى: فرشاد به نظر شما اين اقدام وزارت مهاجرت و مثله كردن طرح امنستى آيا اقدام قابل توجيه حقوقى است؟ شما نظرتان در اين باره چيست؟   فرشاد حسينى: ببينيد به نظر من قانون خودش محصول توازن قواى اجتماعي و ميزان معيني از يك بالانس قدرت و فشار در جامعه است. به همين دليل قوانينى كه زير فشار جنبش هاي اجتماعي پذيرفته و تحميل ميشوند بالافاصله رنگ تواز قوا را بخودش ميگيرد. بعبارتي بايد در هدايت و سازماندهى يك جنبش اجتماعي خيلى دقيق بود كه آن را در دالان تصميم گيري رها نكنند. همين كسانيكه پاي طرح امنستى را امضا كردند اگر ول شان ميكرديد پاي طرحى را امضا ميكردند كه همه اين پناهجويان را از كشور با زور بيرون اندازند. اما فشار جامعه چيز ديگرى را روي ميز آنها قرار داد. و تا زمانيكه مهر فشار اين جنبش پاي اين امضا و طرح و اجراي آن نباشد بلافاصله شروع به جراحي و مثله مثله كردنش ميشوند. بهر حال بايد فضاي تبليغاتي و تفسيرهاي شيرين تبليغاتى از طر با پروسه هاي حقوق و اجرايي طرح را تفكيك كرد. و اگر اين تفكيك در كار نباشد و جنبش پناهندگى تا پاى انتهاى به ثمر رساندن طرح و  اجراي كاملش نباشد، در غياب اين نبش و با خانه رفتن فعالين اين جنبش ذبح شرعى طرح شروع ميشود. اين دقيقا اتفاقي است كه در سوئد رخ داد و در آلمان و هلند هم در شرف وقوع است. بهر حال به نظر من در ايجاد موقعيت تفسيربردارى از طرح امنستى خود اين جنبش سهم داشت. مطالباتش را با قاطعيت و روشنى و بدون اما و اگر تحميل نكرد. مكانيسمى براي نظارت بر اجراي پروسه طرح تعريف نكرد. و با ساز و دهل مسرور به خانه شان رفتند. اين اشكال از جنبش ما هم بود. اينجا ديگه نميتوان وارد دعواى حقوقى و قانونى با آنها شد. چرا كه به لحاظ حقوقى و به زعم آنها قانون يعنى آنچه آنها اجرا ميكنند. بر سر اين تفسيربرداي دلخواهانه ازطرح هم بايد با اعتراض و مبارزه پاسخ داد. جواب آنها را هم بايد در خيابان داد و نه در اتاق كار رئيس مهاجرت.   همبستگى هفتگى: انديشه اجازه بدين وارد بحث خود تحصن شما در استكهلم بشيم. استقبال از تحصن چگونه بود؟ چند نفر در تحصن شركت داشتند؟ واكنش مطبوعات و جامعه به تحصن شما چه بود؟   انديشه عليشاهى: استقبال مردم و پناهجويان از تحصن براى ما غيرقابل انتظار بود. استقبال خوبى شد. روزى بالاي ١٠٠ نفر به تحصن ميامدند. عده زيادى به دليل كمبود صندلى در لوكال ايستاده بودند. بخصوص با توجه به اينكه ٥٠٠٠ نفر مشمول امنستي شده و جواب گرفته بودند فكر ميكرديم استقبال چنداني از تحصن ما نشود. بازتابش در جامعه سوئد هم خيلى خوب بود. اين تحصن بارديگر موضوع پناهندگى و طرح امنستى و اشكالات و نواقص اجرايي اش را به موضوع بحث سياستمداران و احزاب سياسى پارلمانى و دولتى در رسانه هاي گروهى تبديل كرد. پارلمان وزير مهاجرت و نخست وزير مجبور شد بار ديگر در رابطه با اين مسئله بطور علنى و رو به جامعه موضع بگيرد و صحبت كند. روزنامه پرتيراژ مترو از خود تحصن گزارش و عكس تهيه كرد و خبر تحصن ما را منعكس كردند. اين روزنامه مذاكره با نمايندگانى كه در جلسات ما شركت كرده بودن هم درج كرده بود. راديوهاي فارسي زبان استكهلم هم استقبال خوبي كرده و وسيعا اين تحصن را زير پوشش خبري گرفتند. روزنامه هاي محلى هم عكسها اعدام ها كه در ديوار لوكال نصب شده بود را همراه با مصاحبه با پناهجويان درج كردند.   همبستگى هفتگى: شما در طول تحصن ميزگردى هم با احزاب پارلماني داشتيد. اين ميزگرد و به قول شما ديبات شما چطور پيش رفت؟   انديشه عليشاهى: براى ميزگرد ما از ٥ حزب پارلماني دعوت كرده بوديم. همچنين از سازمان كميته پناهندگى (آسيل كميته). اين نمايندگان در طول ميزگرد و ديبات زير فشار باران سوالات قوى و محكم ما و پناهجويان قرار گرفتند. فضاي پاسخ به سوالات بعضا براي اين نمايندگان چنان دشوار شده بود كه بعضا  حتي سياست حزب خود را به نقد كشاندند. جو اوضاع جورى بود كه گويا پناهجويان ايرانى نمايندگان احزاب را در لوكال فدراسيون به محاكمه كشانده بودند. بهر حال چندين ساعت يك ديبات گرم و پر شورى را شاهد بوديم پناهجويان يكي يكي انرژي ميگرفتند و ساده و مستدل و منطقي نمايندگان را زير فشار قرار ميدادند. نمايندگان در توجيه سياستهاي احزاب شان بطرز ديدنى در زير منگنه و فشار قرار گرفته بودند. تلاش ميكردند از جنبه هاي نرم و لطيف و انساني سياست احزاب شان دفاع كنند كه همان نيز با پاسخهاي محكمي مواجه ميشد.   همبستگى هفتگى: فرشاد شما نكته اي ميخواهيد بگيد؟   فرشاد حسيني: آره اين تصويرى كه انديشه از محل تحصن داد براي من هم خيلي جالب بود. به ويژه از اين جهت كه پناهجويي كه عموما عادتش دادند زير باران و شديدترين بازجويي ها قرار گرفته و حتي اگر توهين و افترا بهش زدند جرات اعتراض نداشته باشد. پناهجويي كه آنجا حتى بصورت مخفي زندگى ميكند و هنوز كاغذاجازه اقامت قانوني اش را به دست نياورده و همواره از ترس پليس و ماموران دولتى سعي ميكند خودش را جايي آفتابي نكند در يك لوكال فدراسيون و با اتكا به قدرت اتحاد و نيروي متشكل پناهجويان به چنين روحيه و اعتماد به نفسي ميرسد كه نماينده پارلمان را به محاكمه كشانده و سكه يك پولش ميكند. اين اهميت تشكل و اتحاد و همبستگى پناهجويان را ميرساند. با اين اتحاد و با اين تشكل ميتوان هر مقامى را از بالا پايين كشيد روي صندلى جلو خودت گذاشت و يقه اش را گرفت و گفت چرا حق من را نميدي. اين نكته برام جالب بود.   همبستگى هفتگى: انديشه در آينده و براي سازماندهي و هدايت اين مبارزه تا حصول به تمام مطالباتش در استكهلم چه برنامه هايي داريد؟   انديشه عليشاهى: اين تحصن براى ما روزنه و باز شدن دربي به فعاليتهاى آتي مان در استكهلم است. برنامه هاي مفصلى را در دستور داريم كه بلافاصله پس از تعطيلات آنها را از سر گرفته وبه اطلاع عموم ميرسانيم. اين تحصن براي خود پناهجويان هم اقدامي جالبى بود. يخ هاي سرد خيلى از اين پناهجويانى كه با فروكش كردن موج جنبش امنستي منجمد شده بودند باز شد و يك حال و هوا و انرژى تازه تري گرفتند. الان خود اين پناهجويان هستند كه مدام از ما درخواست ميكنند برنامه هاي ديگرى بگذاريم و شعله هاى جنبش دفاع از حق اقامت را بار ديگر روشن نگهداريم.   همبستگى هفتگى: با تشكر از شما براى شركت در اين ميزگرد و براتون در فعاليتهاى آتي و سازماندهى مبارزات پناهندگى آرزوى موفقيت دارم.          شما در اين باره چه نطرى داريد؟