جزيره خشونت و وحشت گزارشى از زندان پناهجويان در شهر اديرنه تركيه   فرشاد حسينى     تركيه يكى از گذرگاههاي مهم پناهجويان از آسيا، خاورميانه و شمال آفريقاست. سالانه هزاران نفر براى پيدا كردن سرپناهى امن و گريز از انواع خشونت هاي سياسى اجتماعي اقتصادى حاكم در كشورهايشان راهى تركيه و از مسير غرب تركيه به سمت اروپا ميشوند. محدوديت ها و كنترل شديد مرزهاي غربى تركيه عملا باعث ميشود تعداد كثيري از اين پناهجويان نتوانند از مرز عبو كنند و در دام پليس امنيتى مرزها اسير شوند. زندان اديرنه يكى از بازداشتگاههايي است كه پناهجويان دستگير شده در منطقه اديرنه را در آن نگه ميدارند. براساس گزارشات شفاهى دريافتي از شاهدان عينى و پناهجويان بازداشتي در زندان اديرنه اين زندان بطور معومل گنجايش ١٥٠ نفر را دارد اما اغلب بين ٥٠٠ تا ٧٠٠ پناهجو را در آن نگه ميدارند. زندان اديرنه همواره بيش از ظرفيت و گنجايش خود مملو از پناهجويان دستگير شده ميباشد. پناهجويان عموما از كشورهاي عراق، سومالى، ايران، افغانستان و كشورهاي آسيايي و آسياي جنوب شرقى است. وضعيت زندان و امكانانت و استنداردهاي آن بشدت پايين و حتي خارج از استنداردهاي متعارف يك زندان معموملى است.   بند زنان   آزاده يكي از پناهجويان زن ايرانى كه چند ماهى است در زندان اديرنه بسر ميبرد در مصاحبه اى با من اظهار داشت: " اوضاع اينجا وحشتناكه. توى راهروها و كريدورها پر است از پناهجويان زندانى. ازدحام جمعيت اينجا آنقدر زياد شده كه زندانيان مرد طبقه بالا را با زور و كتك به زندان ديگر انتقال داده كه بتوانند تعداد بيشتري را اينجا نگه دارند. دو شب پيش يكى از پناهجويان مرد شاهرگ خود را با تيغ بريده بود. و زندانيان هر چه داد و فرياد ميكردند كسى به دادشان نميرسيد. زندانيان از خشم چنان محكم به درب ها ميكوبيدند كه تمام زندان ميلرزيد. ديروز صبح هم يك پناهجوى زندانى ديگر در اعتراض به وضعيت خود شاهرگ گردن خود را زده بود. پليس هاي اينجا بجاى مداواى اين زندانى و انتقالش به بيمارستان با مشت و لگد وحشيانه به جان اين پناهجو افتاده ودر راهروهاى زندان جوى خون راه افتاده بود. اينجا را نبايد اسمش زندان گذاشت صد رحمت به زندان. اينجا فقط يك قتلگاه است. " از يكي ديگر از پناهجويان زندانى در باره پروسه حقوقى نگهداشتن آنها در زندان و برخورداري از امكانات حقوقي دفاع از خود پرسيدم. جواب داد: " اينجا چيزى كه وجود ندارد حق و حقوق و قانون است. اينجا تنها پول و خشونت حكومت ميكنند. اگر پول داشته باشى كه رشوه بدى وضع بهترو حقوق بيشتري خواهى داشت. اگر نه محكوم هستى به تن دادن به غيرانسانى ترين شرايط زندگى. هيچ مرجع حقوقى اينجا دخيل نيست. يك جزيره به تمام معنا سرشار از خشونت و بي حقوقى است. " از آزاده پرسيدم چه تعداد زن در اين زندان وجود دارد و وضعيت زنان در اين زندان چه جور است؟ جواب داد:   در حال حاضر ١٥٠ زن در بند ما نگهداشته شدند. در حاليكه بند زنان تنها گنجايش ٤٠ زن را دارد. براي ١٥٠ زن تنها يك توالت و ٢ تا دوش وجود دارد كه يكى از دوش ها هميشه خراب است. دوش هاي درب ندارند. صف توالت هميشه طويل است. بيشتر اوقات بايد ساعتها در صف توالت باشيم. آب گرم براي دوش اصلا وجود ندارد. همه بايد با آب سرد دوش بگيريم. الان اينجا تركيه هوا فوق العاده سرد است و دوش گرفتن با آب سرد واقعا كشنده است. هوا خورى اينجا وجود ندارد من الان ٦ ماه است كه رنگ آفتاب را نديدم. آلودگى هوا ازدحام جمعيت و نبود امكانات بهداشتي باعث پديد آمدن بيمارهاي پوستى در ميان زندانيان شده است. اماكنات پزشكى و درماني مطلقا وجود ندارد. اينجا فقط اگر در حال مرگ باشى و جراحتهاى جدي و عميق داشته باشي ممكن است شانس رفتن به بيمارستان را بدست بياري. وضعيت تغذيه از همه افتضاح تر است. در اين مدتى كه من اينجا هستم غذا هميشه يك نوع است. صبحانه يك تكه نان بيات و مانده، يك قطعه خيلى كوچك پنير و يك قوطى شير كه عموما ٨٠ درصد شيرها و پنيرها تاريخ گذشته و فاسد هستند. نهار يك تيكه نان با دو تيكه كوچك ژامبون مانده شام هم يك تكه نان و ٢ پر كوچك كالباس خشك. هفته اي ٢ بار به اصطلاح غذاى گرم ميدهند. غذاي گرم شان كه نوعي سوپ است فقط آب خالى است. ازدحام جمعيت باعث شده كه در هر تخت يك نفره ٣ نفر بخوابند. اكثر زنان نه پتويي دارند و نه ملافه. كوكان هم اينجا هستند كه با مادرنشان هستند و تابع وضعيت مادرانشان هستند. هيچ امكانات ويژه اى به كودكان نميدهند و درست همين وضعيت اسف بار را بايد آنها هم تحمل كنند. آزاده افزود: در حال حاضر ٤ زن باردار ٨ ماهه در ميان ما هستند كه هيچ امكانات بهداشتي و درمانى در اختيار آنها نميگذارند. حتي لباس و پوشش گرم. و در يك وضعيت بسيار اسف بارى بسر ميبرند. هر گاه درخواست ميكنيم به وضعيت اين زن ها رسيدگى كنند پاسخ ميدهند مگر ما آنها را دعوت كرديم. خودشان آمدند و خودشان هم بايد تحمل كنند. در مورد برخورد مامورين زندان آزاده گزارش ميدهد كه رفتار و برخوردهاي مامورين زندان بسيار غيرانساني توام با ركيك ترين فحاشى هاست. در موارد زيادى توهين ها و فحاشى هاي ركيك و زننده و جنسى آنها خشم  و اعتراض زندانيان را برانگيخته است. اما هر بار مقامات زندان با كتك و ضرب و شتم به اين اعتراضات پاسخ ميدهند.   بند مردها   با يكي از زندانيان مرد در بند مردهاى زندان اديرنه تماس گرفتم. عليرضا پناهجويي كه ٧ ماه است در زندان اديرنه بسر ميبرد با صدايي گرفته و لرزان در خصوص وضعيت بند مردها ميگويد: اينجا حدود ٣٠٠ نفر زندانى مرد نگهداشته اند. در حاليكه گنجايش بند مردها فقط ١٢٠ نفر است. در كل بند تنها يك هواكش وجود دارد. و هواى بسيار كمى به داخل ميايد. در بند بسيارى از زندانيان سيگار ميكشند. و دود سيگار مداوم فضاي تنفسي در بند را بشدت آلوده كرده است. تعداد زيادى روى كرويدورها و راهروها ميخوابند. اكثر روي زمين خشك و خوش شانس ترين شان از يك تيكه پلاستيك بعنوان زيرانداز استفاده ميكنند.   وضعيت حمام و توالت مانند بند زنان افتضاح است. در بند مردها ٤ عدد دوش وجود دارد كه يكي از آنها خراب است و فقط ٣ دوش براي ٣٠٠ نفر كار ميكند. جدا از سرد بودن آب دوش و كم بودن فشار آب ( به اندازه يك سر انگشت آب از دوش ها ميايد) مشكل مهم اين است كه سيستم فاضلاب حمام ها خراب است و هر وقت كسى دوش ميگيرد سيل آب در كرويدورها و راهرورهاي بند راه مي افتد. به اين ترتيب رطوبت و نم مدام در زندان وجود دارد و همين باعث انواع بيماريها از قبيل روماتيسم و بيماريهاي پوستى شده است.   علي در باره وضعيت حقوقى اين پناهجويان ميگويد تنها نهادى كه به كار پناهندگى زندانيان رسيدگى ميكند كميسارياي پناهندگان سازمان ملل است كه آن هم متاسفانه يك پروسه بسيار طولانى دارد. و تا زمانيكه جواب قطعى از اين سازمان نگيري همچنان در اين جهنم دره بايد بسر ببري.   ارزيابى   زندان اديرنه با استناد به همين شواهد و اظهارات شاهدان عينى با مطلقا كوچكترين استنانداردهاي متعارف يك زندان را ندارد. اين شرايط بايد تغيير يابند. كميسيون حقوق بشر اتحاديه اروپا و نهادهاي بين بايد توجه ويژه اي به وضعيت اين زندان از خود نشان داده و حتما بايد هيئت ويژه اي براي بررسى كامل و دقيق زندان به اين زندان اعزام شده و دوت تركيه را براي بهبود وضعيت زندانهايش از جمله زندان اديرنه تحت فشار قرار دهند.   ازسوى ديگر طبق تعهدات بين المللى زندانى كردن پناهجويان جرم است. دولت تركيه حق ندارد با هر بهانه اى اقدام به زندانى كردن پناهجويان نمايند. كليه پناهجويان زندانى بايد فورا از اين زندان آزاد شده و دولت تركيه بايد تضمين دهد كه پناهجويان را بازداشت و زندانى نخواهد كرد.   مطالبات فورى از دولت تركيه ١- دولت تركيه بايد فورا كليه پناهجويان زندانى را آزاد كند   ٢- هر زندانى در اين زندان بايد حق دسترسى رايگان به وكيل مدافع و تلاش براي انجام اقدامات قانونى براي خروج از زندان را داشته باشد. پناهجويان زندانى را بايد از پروسه حقوقى و قانونى موقعيت خود مطلع كرد.   ٣- كليه زنان پناهجو بايد فورا از زندان آزاد شده و همه اين افراد تحت معلاجات فوري و زير مراقبتهاي پزشكى قرار بگيرند.   ٤- كميسيونى براي نظارات دائمي بر زندان اديرنه بايد ايجاد شود. اين كميسيون موظف است مرتب وضعيت زندان و استانداردهاي آن را چك كرده و اجازه ندهد كه اين زندان فراتر از گنجايش و استانداردهاي قابل قبول فعاليت كند.   مطالبات فورى از كميسارياي پناهندگان سازمان ملل   ١- كميسارياي پناهندگان سازمان ملل تركيه موظف است كه پرونده افراد محبوس در زندان اديرنه را در اولويت فعاليتهاي خود قرار داده و نسبت به رسيدگى فوري به درخواست پناهندگى اين پناهجويان اقدام جدي بعمل آورد.   ٢- كميسارياي پناهندگان سازمان ملل بايد رسما از وزارت كشور و وزارت دادگستري تركيه بخواهد كه كليه پناهجويان زندانى را از اين زندان آزاد كند تا پروسه پناهندگى آنها در شرايط متعارفى بررسي شود.   ٣. كميسارياي پناهندگان سازمان ملل موظف است كليه پناهجويان در اين زندان را تحت درمان و مراقبتهاي پزشكى ويژه قرار دهد.   ٤- كميسارياي پناهندگان سازمان ملل بايد كيس هاي زنان پناهجو را در اولويت بررسى هاي خود قرار دهد و توجه ويژه اي نسبت به وضعيت پناهندگى آنها انجام دهد.   فدراسيون سراسرى پناهندگان ايراني به سهم خود براي متحقق كردن اين مطالبات تمام تلاش خود را به كار ميبندد. ما تلاش ميكنيم اين گزارش و مطالبات را به اطلاع ارگانها و نهادهاي مسئول و مجامع حقوق بشري  بين المللى رساند و پيگيرانه خواهان اعزام هيئتي براي بازرسي از اين زندان و متحقق كردن مطالبات ذكر شده خواهيم شد.             شما در اين باره چه نطرى داريد؟